Observation of movement deviations
Features of an effective movement can be described in each stroke from different points of view:
- Limb movements
- Body balance
- Synchronisation - Coordination
Movement deviations can be decribed based on:
A) Features of an effective movement
Limb movements:
An effective movement will show that the limbs are mainly used to generate propulsion (a force directed forward). Un-experienced swimmers will waste a lot of energy in trying to literally keep their head above water. Know that:
-
- When in rest the body floats by itself. One should not waste any energy on floating. As much energy as possible should be put into moving forward.
- In swimming competitions as well as in swimming for a certificate only the movement forward is taken into account.
Stating it very simple, based on principles by Newton, in order to move forward you have to displace or accelerate a mass of water backward. Displacing water backward with limbs can be achieved in various ways:
-
- By backward movements which will push and suck a mass of water backwards,
- By sideward movements which will deflect a mass of water backward.
The backward movement which pushes and sucks water backward is often explained by using the analogy of a paddle of rowing boat.
Test: When lying in the water backward, make a rowing movement with your arms and you move forward.
Principle: The moving limbs push and suck added masses of water backward thus thrusting the body forward.
Remark: You have to bring the limb back to the original position after having pushed the water backwards. This is time consuming and might even cause water resistance.
figure: If a plank is moved from point A to B, a mass of water will be pushed and sucked backward. Due to the backward acceleration of the water, forward propulsion will be generated.
The sideward movement which deflects a mass of water backward is often explained using the analogy of the wing of an airplane:
Test: Take a board and knock firmly up and down in the air. You will create airflow away from your body. Similar arm movements are often practised by swimmers by means of sculling.
Principle: The moving limbs deflect added masses of water backward thus thrusting the body forward.
Remark 1: This principle relies on a correct placement of hands and feet related to the movement path through the water.
Remark 2: The sideward movement can be combined with moving forward. A well placed foot in crawl can thus create propulsion even when moving forward. During freestyle kick the movement of a foot is not only up and downward but forward upward and forward downward.
figure: If a plank is moved from point A to B, in case of a well placed angle, a mass of water will be deflected backward. Due to the backward acceleration of the water, forward propulsion will be generated.
Body balance:
Once in the water the body assumes a horizontal position however with an effective swim movement we see that the trunk does not remain stable. It rotates! Consequently when we speak of body balance we not only mean maintaining a stable position but also rotating the trunk in a normal way.
In an effective movement the trunk moves foremost to make breathing in possible. If you remain perfectly stable in the water you can’t breathe in. The trunk needs to be tilted in order to give the head the opportunity to come out of the water and breathe in. We speak of 3 possible body rotations:
-
- Rotations along the longitudinal axis
- Rotations along the latitudinal axis
- Rotations along the dept axis
figure: 3 axes in the body
How this is done is mostly determined by regulations. In breaststroke (and butterfly) where the movements have to be symmetrically the only solution is to lift both shoulders in order to breathe in. In crawl we see that rotations along the longitudinal axis provide the possibility of breathing in.
Body rotations not only allow breathing in they also help create effective swimming. Effective swimming can be obtained by maximising propulsion as well as by diminishing resistance.
- The limbs get to generate propulsion longer when the trunk is rotated. E.g. When you throw a ball, you bring in the shoulder in order to hold on to the ball longer. The motion of a limb is longer by rotating the trunk and consequently the limb can generate more propulsion. In crawl the rotation along the longitudinal axis makes the movement of the arms longer. In breaststroke you tilt the trunk upward during arm propulsion and downward during leg propulsion.
- The trunk can also generate propulsion by itself. Try to imagine an eel swimming through the water. Even though it does not have any limbs it swims very fast by waving the body. In breaststroke we see that some swimmers are able to make a waving motion with the body which might create propulsion.
- In crawl resistance can be diminished drastically by rotating the trunk instead of staying flat in the water. Rotating the body around the longitudinal axis makes the shoulders cut through the water instead of the trunk. The slim shoulders generate far less resistance then the broad trunk
- In breaststroke we see how an efficient trunk rotation can allow a swimmer to dive into the water on every stroke like a dolphin would. The swimmer makes a downward tilting movement and dives into the water where he will make an upward tilting movement to lift him back out of the water. This way the swimmer will have short phases of sliding across the water where the resistance is considerably lower than under water. (Air resistance is far lower than water resistance.)
Rotating the trunk can help generate propulsion.
Rotating the trunk can help reducing resistance.
Synchronisation - Coordination
Effective swimming can be obtained by maximising propulsion on one hand and by diminishing resistance on the other. However the most efficient movement is generated when the body speed doesn’t fluctuate too much.
The body speed should stay as constant as possible. You can compare this to a car that consumes far more fuel in city traffic than on the motorway.
To obtain this constant speed the propulsion phases in the movement should alter each other. To illustrate the fact that good alternation of movement leads to a more efficient swimming style we will compare the different swimming styles with one another.
In order to have an effective movement in crawl, one arm should always be in a propulsion phase. This means that while one arm is at the end of the backward push the other one should already be in the water, ready to start pushing backward.
In breaststroke constant propulsion is not possible. In an economical swimming style we see a leg movement followed by a short floatation phase (arrow). During this arrow phase the body is flat in the water and creates less resistance. After this arrow phase we see the arm movement which is the fastest momentum in the movement cycle. Arms and legs are now brought back into position as fast as possible, ready to start the next cycle.
B) Mogelijke oorzaken van bewegingsafwijkingen:
In veel gevallen zal een detectie van een bewegingsafwijking alleen niet volstaan om ze goed te kunnen remediëren. De reden hiervan is dat vele bewegingsafwijkingen een onderliggende oorzaak kunnen hebben. Het is de bedoeling dat de leerkracht of coach dan kan nagaan of wel de beweginsafwijking zelf of wel de oorzaak primair dient aangepakt te worden. Daarom zullen we steeds mogelijke oorzaken specifiëren in de oefeningen.
- Vaak zijn andere bewegingsafwijkingen of het onvoldoende beheersen van basisvaardigheden als aquatisch ademen, gestroomlijnd drijven, lichaamsoriëntatie in het water,... een oorzaak van bewegingsafwijkingen.
- Een belangrijke categorie van oorzaken zijn fysieke tekorten. Zo een tekort moet niet altijd als een lichamelijke ongeschiktheid geïnterpreteerd worden. Veel stuwende bewegingen zijn enorm veeleisend qua lenigheid of kracht. (Dit wordt zeker duidelijk wanneer we het lichaam van topzwemmers zouden beschouwen.) Men dient zich dus steeds af te vragen of de tekorten getraind moeten worden, dan wel de beweging aangepast aan het lichaam. Zwembewegingen vragen vaak lenigheid in diverse gewrichten, kinderen hebben meestal het voordeel dat hun lichaam nog soepel genoeg is om alle vereiste bewegingen probleemloos uit te voeren.
- Veel van de problemen die met krachttekorten te maken hebben doen zich dan weer voornamelijk voor wanneer vermoeidhied optreed. Een juiste techniek kunnen volhouden is een belangrijk aandachtspunt om vlot te zwemmen.
- Vaak stellen we compensaties vast bij zwemmers. Bv. Door een goede beenstuwing worden de armen verwaarloosd, maar ook door een slechte beenstuwing veranderd de beweging of de synchronisatie... Het spreekt voor zicht dat een bewegingsafwijking die andere afwijkingen compenseert niet afzonderlijk geremedieerd kan worden.
- Ons lichaam is door de evolutie niet aangepast om zich voort te bewegen in het water, onze natuurlijke reflexen zijn dan ook niet aangepast. Zwembewegingen zijn vaak kunstmatig! Een andere voorbeeld zijn fouten die aangeleerd werden door andere beweging, bv. voeten moeten gehoekt worden in schoolslag, waar dit is helemaal niet doelmatig is in crawl. Bewegingspatronen aanpassen op niveau van sturing van de motoriek is vaak zeer moeilijk. Veelal zal de leraar-coach in eerste instantie zelfs geen verbetering van het globale resultaat zien, toch zal op langere termijn zal een correcte beweging doelmatiger worden.
- Van nature proberen we bij contact met het water in de eerste plaats onze ademhaling te vrijwaren. Veel zwemmers zijn dan ook gefocust op kunnen ademen, het aanleren van een doelmatige beweging vergt echter ook aandacht voor het ontwikkelen van stuwing.
- Zwembewegingen worden aangeleerd, dit gebeurd echter niet altijd foutloos. Vaak hebben vroegere lesgevers een verouderde of zelfs foutieve stijl aangeleerd. Ook worden zwemdrills vaak gebruikt op training maar kunnen zij bij te eenzijdig of fout gebruik afwijkingen in bewegingen veroorzaken.
C) Mogelijke gevolgen van bewegingsafwijkingen:
Meestal zijn bewegingsafwijkingen storend doordat ze zwemsnelheid beïnvloeden of andere bewegingsafwijkingen veroorzaken. Zo kan de stuwing verminderen, de remming toenemen, het evenwicht, de ademhaling of de synchronistie verstoord worden. Andere bewegingsafijkingen houden dan weer fysieke risico’s in. Wanneer geen van dit het geval is moeten we ons zelf durven afvragen of dit wel een bewegingsafwijking is of eerder een variatie. Sommige variaties zijn doelmatig of zelfs goede alternatieven om de zwemstijl aan te passen aan het lichaam maar worden in competitieverband niet toegelaten.
Daarom is het nodig dat de leraar-coach mogelijke gevolgen kan specifiëren.
D) Types van wenken:
Bij het geven van wenken ter verbetering van bewegingsafwijkingen kan de leerkracht of coach verschillende strategieën benutten:
- Basisvaardigheden verbeteren om een juiste beweging mogelijk te maken.
- Inzichtelijk leren door de correcte beweging, en de reden waarom, uit te leggen. In sommige gevallen kan zelfs een aanpak via analytische oefeningen het mogelijk maken de correcte beweging aan te leren.
- Feedback verhogen. Kennis over de uitvoering kan teruggekoppeld worden via watergevoel, tactiele of visuele lichaamsinformatie. De informatie over de uitvoeringswijze kan zelfs dwingend gemaakt worden, door te verhinderen dat de foute beweging uitvoerbaar is.
- Dankzij hulpmiddelen kunnen correcte uitvoering eenvoudiger worden of foute bewegingen verhindert worden.
- Vaak kan het bewust zwemmen van een bewegingsafwijking en de vergelijking met een overcorrigerende contrasterende beweging er voor zorgen dat een bewegingsafwijking wordt afgeleerd. Vooral bij verkeerd aangeleerde patronen zal echter het vaak nodig om zelfs een overcorrectie van de fout na te streven om uiteindelijk de juiste beweging te vinden.
De juiste aanpak is individueel verschillend. Eén strategie kan voor de ene zwemmer fantastistich werken waar andere zwemmers er niets van bijleren. De leerkracht of coach tast best af welke wenk effect heeft, waar nodig kunnen diverse strategieën vaak gecombineerd worden. Door het geven van gepaste, geïndividualiseerde wenken kunnen bewegingsafwijkingen geremedieerd worden. Deze website geeft steeds slechts enkele tips ter verbetering, de creatieve leerkracht-coach die de bewegingsafwijkingen inzichtelijk heeft leren benaderen zal er zeker nog een aantal aan kunnen toevoegen!